X
تبلیغات
اندیشه اسلامی 2 - رابطه علم و دین

اندیشه اسلامی 2

رابطه علم و دین

رابطه علم و دین

تعریف علم : علم به معنای عام اراده می شود که اعم از علوم عقلی ، نقلی ،تجربی ، ... و گاه معنای خاص آن اراده می شود که همان علوم تجربی است .

علوم تجربی شامل : جامعه شناسی ، باستان شناسی ، زیست شناسی ، و شیمی ها می باشد که منظور از علم در این بحث  ، علوم تجربی و بیستر علوم طبیعی است.

تعریف دین : در این بحث منظور ادیان ابراهیمی است یعنی یهودیت  ، مسیحیت و اسلام و به تعبیری دیگر تعالیمی که خداوند به واسطه پیامبران برای هدایت بشر نازل کرده است ، که این تعلیم دارای ابعاد مختلف که بخشی مربوط به عالم ماوراء و غیب و بخشی حوزه اخلاق و ...  .

ویژگی های علوم تجربی

1)از طریق روش تجربی ، یعنی مشاهده و آزمایش به دست می آید .

2)مفاهیم و قوانین علمی بازنمود جهان عینی اند به تعبیر دانشمندان در کار علمی خویش واقع گرا هستند .

3)در قلمرو علوم تجربی ، صحت هیچ نظریه ای را نمی توان اثبات کرد ، یعنی یقین بدست نمی آید بطور مثال در تجزیه الکترولیتی جایزه نوبل به آرنیوس ، شیمیدان تعلق گرفت و در سال بعد همان جایزه به شیمیدان دیگری به نام دبای کا نارسایی های نظریه آرنیوس را نشان داده بود تعلق گرفت پس در علوم تجربی تقارن چرخش در علوم تجربی وجود دارد . یعنی نظریات و قوانین علمی همواره موقتی و دستخوش بازنگری هستند .

 

دیدگاه اسلام درباره علوم تجربی

خداوند در قرآن بر تعقل و تفکر تاکید بسیاری دارد ، یعنی از آنچه که بدان علم ندارید تبعیت نکنید و همچنین در سفارش به انسانها می فرماید به خلقت آسمان و زمین و جزء اینها بنگرید تا به عظمت و حکمت خداوند پی برند .بنابراین از دیدگاه اسلام عقل و تفکر حجتی خاص دارد و همسان سخنان پیامبران الهی است و این دو هیچ گاه سر ناسازگاری ندارند .

در مجموع این مطالب در باب جمعیت عقل است و یکی از حوزه های فعالیت عقل علو تجربی است که باورش مشاهده و کشف اسرار و قوانین طبیعت می پردازد . پیامبر اسلام در روایتی می فرماید علم را طلب کنید هر چند در چین باشد ، بی شک علمی که در آن زمان در چین بوده علم دینی نیست چرا که مرکز یادگیری علم و دین مکه و مدینه است .

در کاتب مقدس مسیحیان آموزه هایی وجود دارد که با عقل و نتایج علمی سازگاری ندارد ، شاید یکی از دلایل این ناسازگاری تحریف شده بودن کتاب مقدس مسیحیان باشد که قرآن و تحقیقات تاریخی نیز این تحریف را تایید می کنند .

انواع رابطه در دین

1)دو شیوه بیا یک واقعیت : از این دیدگاه اگر حقایق مشترکی در باره جهان باشد به دو شیوه ی مختلف بازگو می شود و اگر اختلافی هم باشد سطحی است و اگر بدرستی تحلیل شود در توافق با یکدیگرند . برای مثال : حرکت زمین مانند گاهواره و دانشمندان به روش تجربی خود به حرکت زمین اشاره می کنند .

2)علم ، تایید کننده دین : بر این پایه هر چه علم ، اسرار و قوانین طبیعت را بیشتر کشف کند و انسان به ظرافت و پیچیدگی نظام هستی بیشتر پی می برد و بهتر می تواند به خداوند حکیم و دانا آگاه گردد . همچنین با پیشرفت علوم تجربی آموزه هایی که در دین وجود دارد اسرار آن بیشتر کشف می شود . برای مثال خداونددر قرآن می فرماید : ما از هر چیزی جفت آفریدیم و بدین ترتیب قرآن مسئله زوجیت عمومی در گیاهان را به گونه ای زیبا مطرح نموده است .

3)علم و دین ، مکمل یکدیگر:  بدین معنا که هر یک جنبه خاصی از حقیقت را بررسی می کنند و شناخت کامل مستلزم آن است که هر دو نگرش را گرد آوریم ، استاد مرتضی مطهری بر این معتقد است که علم و ایمان مکمل و متمم یکدیگرند ، نه متضاد با هم ، علم نیمی از انسان را می سازد و نیم دیگر را ایمان .   گاهی دین بر علم فزونی دارد و بر معنای وقایع تاثیر گذار است و بعضا" وظیفه ی علم را نیز انجام می دهد .

4)ناسازگاری علم و دین :  برای مثال – نظریه ی زمین مرکزی و سکون آن نظریه ای دینی و نظریه ی خورشید مرکزی و حرکت زمین نظریه ای علمی ، به همین شکل که الآن وجود دارد نظریه ای دینی است که قبول یکی از نظریات به منزله رد نظریه دیگر است . در مورد تکامل نظریه تکامل انسان ، از یک سو این نظریه علمی فرظیه ای است که هنوز قطعیت آن اثبات نشده و حتی شواهد علمی بسیاری بر خلاف آن وجود دارد . برخی دیگر نیز در مسئله تعارض علم و دین ، جانب علم را گرفتند و از دین دست شستند ، با توجه به غیر منطقی بودن نظریات علمی این دیدگاه صحیح نیست و اگر انبیای الهی برای گفته های خودشان به معجزه متکی کنند به این گونه که دین وحی الهی است .

5)جدایی کامل حوزه علم از دین :  حوزه دین از علم کاملا" جداست و هیچ گونه تعارضی با هم ندارند ، این تعارض در صورتی پیش می آید که یک موضوع واحد داشته باشند .

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و پنجم اردیبهشت 1391ساعت 13:59  توسط حسن بیکی  |